تنبيه [ آيات صريح در بداء ] بدان كه آيهء يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ 113 صريح در بداء است و كذا آيه وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً . 114 وا عجباه عامّه هداهم اللّه كه منكر بداء هستند بپرس كه در امثال اين آيات چه مىگويند . بدان كه مسأله بداء از ابتلاء و امتحان بزرگ خدا است و در بسيارى از امم ، واقع شده . حضرت نوح ( ع ) به قوم خود فرمود اين مغز خرما را بكاريد چون درخت شود و خرما آورد عذاب بر كفّار نازل شود ، مؤمنان رفتند و كردند ، چون خرما عمل آمد به خدمتش آوردند ، فرمود بداء حاصل شد ، مغز اين خرماى تازه را بكاريد چون به ثمر رسيد عذاب نازل مىشود ، خلاصه ده دفعه يا قريب به ده دفعه همين را فرمود و در هر دفعه جمع كثيرى از مؤمنان كافر شدند و نماند تا وقت طوفان مگر هفتاد و دو نفر على الظاهر . 115 و ايضا حضرت موسى وعده داد كه سى روزه مىروم و تورات مىآورم و بداء حاصل شد و وعدهء سى روز خدا چهل روز شد ، قوم نسبت‌هاى بد به او دادند و همه ، گوساله‌پرست شدند الّا ما شذّ و ندر . و حضرت صادق ( ع ) فرمود اسماعيل فرزند من بعد از من امام شما است و اسماعيل در زمان حضرت وفات يافت ، شيعه عرض كردند كه تو چنين فرمودى و او وفات يافت ، فرمود بعد از من امام ، حضرت كاظم ( ع ) است بد اللّه فى شأنه از براى خدا بدا حاصل شد ، 116 بسيارى قبول نكردند اسماعيلى مذهب شدند كه هنوز هستند . بارى ، پس فهميدى كه خلق بسيارى به جهت جهل به مسأله بداء ، كافر و مرتد شدند . لهذا فرمودند ما عبد اللّه بشىء كما عبد بالبداء . 117 پس ظاهر شد كه نفوس كليه و همهء معصومين ( ع ) الّا ما شاء اللّه ، خبر از اعمال حيوان و انسان ندارند و بسيارى از اعمال ايشان ناسخ احكام نفوس كليّهء سماويّه است ، چنانچه وجود ايشان بعد از آن نفوس است . و از جمله علم غيبى كه مخصوص خدا است همين اعمال حيوان و انسان است . فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ . 118 و ظاهر شد كه كتاب قضاى الهى همه اين علم غيب را مىدانند ، لهذا محو و اثبات ندارند . اگر گوئى پس از اينكه همه در كتاب قضا ثبت است فائدهء اين بداء و اين محو و اثبات چيست ، گوئيم فائده‌اش يكى اين است كه مردم بدانند كه اعمال خير و شرّ ايشان و دعاها و تضرّعات و تصدّقات چه اثرها دارد تا حجّت بر ايشان بهتر تمام شود و بهتر شوق به خيرات پيدا نمايند .